Piše: Rubina Čengić
Na Prijevoru, podno Maglića, na teritoriji Javne ustanove Nacionalni park Sutjeska, bageri ravnaju dio zemljišta, proširuju pojedine puteve i obaraju stabla, a lokalno stanovništvo govori o planovima za gradnju hotela, tvrde planinari koji su posjetili te lokacije.
„Bilo kakva masovna gradnja na ovom visokoplaninskom platou zakonito je nedozvoljena, a poseban rizik nosi pitanje otpadnih voda i kanalizacije nekog novog objekta, koja bi se izravno slijevala i trajno zagadila prašumu Perućicu, koja se nalazi odmah ispod tog lokaliteta. Prijevor je zona u kojoj su dozvoljeni samo tradicionalni drveni katuni u postojećim gabaritima, dok su sječa šume, prenamjena zemljišta i masovni građevinski radovi bez ekoloških dozvola direktno kršenje Zakona o zaštiti prirode“, upozoravaju aktivisti.
Pojedinci poslovno vezani za lokalitete Nacionalnog parka Sutjeska potvrđuju da se provode određeni radovi.
„Radova ima, oni se spremaju da sa sječom uđu u Perućicu i to nije nikakvo čudo jer vlasnik Agensa ima pilanu, nikada ništa drugo nije ni radio niti zna da radi, a uprave Nacionalnog parka nema na terenu“, kažu na terenu.
Početkom jula 2026. godine Vlada Republike Srpske je ugostiteljske i turističke objekte tog parka dala u zakup na 50 godina firmi „Agens“ iz Teslića. Društvo s ograničenom odgovornošću „AGENS“ d.o.o. Teslić, prema podacima sa CompanyWall-a, registrovano je u aprilu 2022. godine, ima dvoje zaposlenih, a direktor je Slaviša Đurić. U ovom preduzeću niko se ne javlja na javno dostupne brojeve telefona.
U Republičkom inspektoratu Republike Srpske niko ne odgovara na telefonske brojeve – glavni građevinski inspektor Dragan Mijović je ili na terenu ili na godišnjem odmoru, iz inspekcije u Foči nismo dobili odgovor na pisani upit, a u Republičkom zavodu za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa Republike Srpske nemaju nikakvih zvaničnih informacija iako su “na društvenm mrežama vidjeli neke objave koje govore o sumnjivim aktivnositma”.
Nacionalni park „Sutjeska“ je najstariji nacionalni park u Bosni i Hercegovini – 1952. godine je dobio taj status. Nalazi se na magistralnom putu Sarajevo–Foča–Tjentište–Bileća–Trebinje–Dubrovnik, a prostire se na teritoriji opština Foča, Gacko i Kalinovik. Zauzima površinu od 17.500 hektara. Obuhvata područje rijeke Sutjeske i njenih pritoka Hrčavke i Jabučnice, prirodni rezervat prašumu Perućicu, dijelove planina Maglić, Volujaka, Vučeva i Zelengore.
Perućica je jedna od rijetkih prašuma u čitavoj Evropi. Njen stepen očuvanosti i vertikalni profil rezultat su činjenice da se čovjek nije petljao sječom i zagađivanjem, a prema tvrdnjama naučnika sa Univerziteta Yale, Perućica nudi jedinstvenu studiju o ulozi prašuma u globalnom ciklusu ugljika, što je čini savršenim prirodnim laboratorijem.
Prijevor i Perućica su pod direktnim posmatranjem međunarodnih autoriteta, prije svega UNESCO-a i Sekretarijata Bernske konvencije u Strazburu, koji imaju mehanizme da reaguju na svako ugrožavanje zaštićenih staništa od svjetskog značaja.
Za zaštitu nacionalnog parka odgovorna je Vlada Republike Srpske, Republička ekološka i urbanističko-građevinska inspekcija, Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS, te Zavod za zaštitu nasljeđa.
Na javno dostupne brojeve telefona Nacionalnog parka niko ne odgovara, ali direktor Aleksandar Golijanin se javio na mobitel s puta izvan BiH i tvrdi da “na prostoru nacionalnog parka nema nikakvih sumnjivih aktivnosti”.
„Tačno je da ljudi iz te firme zakupca gore rade, sređuju lokalni šumski put i produžavaju ga prema Trnovačkom jezeru. Moguće da je posječeno nekoliko stabala, ali sve što rade je u dogovoru s nama, odnosno s Vladom Republike Srpske. Ali to nije ništa nepropisno. Oni će, prema ugovoru, gore graditi jedan planinarski dom, za to je Uprava NP provela proceduru neophodnu za gradnju, oni su to samo malo modifikovali. Gore je uz pomoć UNDP-ja izgrađen i bazen za potrebe vodosnabdijevanja i gašenja požara i to je to, a firma zakupac će nadzirati sve prolaze, rampe na šumskim putevima, Perućicu, naplaćivaće ulaz u memorijalni prostor i 30 posto od svih njihovih prihoda pripada Nacionalnom parku“, kaže Golijanin. Naglašava da “nije dobro da država upravlja ugostiteljskim objektima jer je Zakon o javnim nabavkama veoma težak, a ljudi koji rade u državnim ugostiteljskim objektima često se polakome da kradu”.
Ugovorom je firmi “Agen”s iz Teslića na 50 godina dat zakup nad hotelima „Mladost“ i „Sutjeska“, paviljonom, planinskim kućicama, restoranom, sportsko-rekreacionim centrom i drugim ugostiteljsko-turističkim sadržajima u okviru NP „Sutjeska“, ali ne i prirodnim resursima.
Predviđena su ulaganja od 70 miliona KM uz planirano otvaranje oko 150 novih radnih mjesta i preuzimanje postojećih 35 zaposlenih. Prema informacijama koje je objavio Capital, firma bi trebala uložiti 70 miliona KM, od čega Vlada RS 35 miliona KM priznaje kao plaćeni zakup za 50 godina, odnosno oko 700.000 KM godišnje.
U javnosti se firma Agens povezuje sa Srđanom Klječanином Rufijem, teslićkim biznismenom i odbornikom SNSD-a, a mediji navode da je firma registrovana na istoj adresi kao Drvo-Export.
