Jeste li razmišljali da registrujete obrt, kao jedini ili dodatni oblik zaposlenja – treba vam 5 do 30 dana (zavisi od opštine) i oko 250 KM plus fiskalna kasa, a uvijek ga je moguće privremeno obustaviti ili trajno zatvoriti. Uz to porez plaćate samo na stvarno naplaćene prihode, a niste ni u sistemu PDV-a dok vam je godišnji promet ispod određenog iznosa.
Obrt je samostalno i trajno obavljanje nekog posla, zakon kaže “privredna djelatnost” – proizvodnja, promet ili pružanje usluga s ciljem zarade. Može biti osnovno zanimanje za osobe koje nisu zaposlene ili dopunsko za one koji su u stalnom radnom odnosu ili u penziji u koju su otišli sa 65 godina života ili 40 godina radnog staža, ali najviše 20 sati sedmično. Može biti i dodatno zanimanje ako osnivač/ica zaposli nekoga ili zajednički za dvije ili više osoba koje potpisuju ugovor o zajedničkom obavljanju obrta. Zaposlenik/ca u obrtu može biti i strani/a državljanin/ka koji ima radnu dozvolu.
Razmislite sada još jednom – mnogo je toga što možete raditi kao obrtnici/e.
Zakoni o obrtu za Federaciju BiH i za Republiku Srpsku propisuju uslove za obavljanje obrtničke djelatnosti i način registracije.
Za registraciju obrta idete u odsjek za privredu u opštini u kojoj živite i/ili namjeravate obavljati obrtnički posao, a potrebni su vam:
• Zahtjev za otvaranje obrta – piše sam osnivač/ica
• Dokaz o stručnoj spremi neophodnoj za obavljanje obrtne djelatnosti (za poljoprivredni obrt nije potreban dokaz o stručnoj spremi)
• Uvjerenje o državljanstvu – izdaje opština ili grad u kojem ste upisani u matičnu knjigu državljana (obično mjesto rođenja ili prebivališta roditelja u trenutku vašeg rođenja)
• Uvjerenje o poslovnoj sposobnosti – izdaju centri za socijalni rad
• Ljekarsko uvjerenje
• Uvjerenje nadležnog općinskog suda da nemate zabranu obavljanja obrta
• Uvjerenje o izmirenim poreznim obvezama koje izdaje porezna uprava
• Dokaz o uplati administrativne takse (iznos varira, npr. 80 KM u Općini Novi Grad Sarajevo)
• Dokaz o pravnom osnovu za korištenje poslovnog prostora (ugovor o zakupu, ZK izvadak)
Ako otvarate obrt za dodatno zanimanje – potrebno je uvjerenje o radnom odnosu koje izdaje poslodavac.
Za poslovne ili stambene prostore potrebna je ovjerena izjava o ispunjavanju minimalno tehničkih uslova.
Zahtjev za osnivanje obrta predajete u opštini u kojoj živite.
Kada dobijete rješenje o osnivanju obrta – treba vam pečat koji košta 20-ak KM i čeka se 2 dana.
S pečatom idete u Poreznu upravu da vam daju Obavještenje o razvrstavanju poslovnog subjekta po šiframa djelatnosti i Uvjerenje o poreznoj registraciji – ID broj. Za ovo vam treba kopija rješenja koje ste dobili u opštini, kopija lične karte i popunjen obrazac koji vam daju u poreznoj upravi. Ova dva dokumenta biste trebali dobiti u roku od 24 sata.
U ovoj fazi je preporučeno potpisivanje ugovora s knjigovodstvenim servisom.
Nakon što dobijete ID broj zavodu za statistiku podnosite Prijavu za razvrstavanje po djelatnostima nakon čega dobijete Obavještenje o razvrstavanju.
S ID brojem i Obavještenjem o razvrstavanju otvarate transakcijski (žiro) račun u poslovnoj banci. Za otvaranje računa u banci trebaju vam ovjerena kopija rješenja o obavljanju djelatnosti, ovjerene kopije ID broja i Obavještenja o razvrstavanju poslovnog subjekta po šiframa djelatnosti, ovjerena kopija CIPS-a i izjava o nepostojanju računa nad kojim je određena mjera zabrane raspolaganja novčanim sredstvima. Kopije ovjeravate u opštini gdje živite, a ovo posljednje napišete sami.
Novopečeni obrtnik/ca ili njihov uposlenik/ca moraju biti prijavljeni u jedinstveni sistem registracije, kontrole i naplate doprinosa, odnosno u poreznu upravu gdje treba popuniti obrazac JS 3100. Ova obaveza ne vrijedi za obrtnike koji su već zaposleni, odnosno ukoliko je obrt dopunsko zanimanje.
Konačni korak je pokretanje procesa fiskalizacije (koji može trajati duže). Obveznici fiskalizacije moraju kupiti fiskalni uređaj (kasa/printer) i potpisati ugovor s ovlaštenim servisom, te predati Zahtjev za inicijalnu fiskalizaciju (ZIF) Poreznoj upravi. Djelatnost se može obavljati i tokom trajanja procedure, s tim da se promet evidentira putem pisanih fiskalnih računa.
Zahtjev za fiskalizaciju podnosite poreznoj urpavi i ta procedura može potrajati, ali dok je ona u toku možete raditi i bez fiskalne kase koju ćete platiti između 500 i 750 KM.
Obrtnik je dužan početi s obavljanjem djelatnosti najkasnije u roku od 30 dana od dana konačnosti rješenja o odobravanju obavljanja obrta. Od dana konačnosti rješenja obrtniku počinju teći prava i obaveze u skladu s propisima.
Ako ste nezaposleni – provjerite u svom birou za zapošljavanje da li u ovom procesu imaju neki vid podrške za vas kao nezaposlenu osobu.
Sretno!!!
