Piše: Rubina Čengić
730.000 KM će platiti stranke i koalicije za kazne koje je Centralna izborna komisija izrekla do 25. septembra na osnovu prijava pristiglih do 1. septembra. Izrečeno je 110 kazni koje se odnose na 30 partija, koalicija ili kandidata/kinja, s tim da se pojedine kazne odnose i na partije i na kandidate/kinje.
Istovremeno, 32 stranke i kandidata/kinja koji su za reklame na META-inim platformama (Facebook i Instagram) platili više od 3.000 KM platili su ukupno oko 223.000 KM.
Najviše „kazni“, odnosno prekršaja, i najveći ukupni iznos plaćaju SNSD i pojedini kandidati/kinje ove stranke – 268.500 KM, potom koalicija okupljena oko Draška Stanivukovića, Pokret sigurna Srpska 162.000 KM, SDP 50.000 KM, SDA 29.000 KM…
Kazne su izrečene uglavnom zbog predizborne kampanje, nešto manji broj zbog zloupotrebe resursa, a izrečene su i kazne zbog zloupotrebe djece (SNSD, Stanivuković i Snaga naroda), govora mržnje (Republikanci BiH) i širenja dezinformacija (SNSD).
Pronađite svoje kandidate
Za reklame je između 29. augusta i 27. septembra, prema META-inoj bazi podataka, najviše novca uplatila Naša stranka (25.943 KM), SNSD (21.267 KM), Ujedinjena Srpska (19.742 KM), Draško Stanivuković (18.694 KM), Jelena Trivić (16.090 KM), Bogdan Jovanović iz Stranka za život (11.534 KM), SDP Tuzlanskog kantona (8.574 KM), Vlado Đajić (7.700 KM), Adnan Šteta (6.936 KM), Bakir Izetbegović (6.890 KM), SDP BiH (6.748 KM), Miloš Stanišić iz Sigurna Srpska / Pokret Sigurna Srpska (6.562 KM), Muhamed Hasanović iz SDP BiH (6.033 KM), Eldar Vuković iz Naša stranka (5.693 KM), NiP (5.203 KM), SDA (5.092 KM), Darijana Filipović (4.873 KM), Kenan Magoda (4.838 KM), Mirnes Ajanović (4.774 KM), Fahrudin Radončić (4.743 KM), Volja naroda Srpske – dr. Vlado Đajić (4.752 KM), Semir Efendić (4.492 KM), Goran Selak iz SPS (4.316 KM)…
Ovo su oni koji su dali više od 3.000 KM dok je više od 800 političkih partija, koalicija i pojedinih kandidata/kinja uplatilo iznose manje od 3.000, većina manje i od 100 KM.
Samo za 27. septembar Ujedinjenja Srpska je za reklame na Facebooku potrošila oko 5.000 KM, Naša stranka 3.700, Bakir Izetbegovic 2.000 KM…
“Gotovo milion KM potrošenih na kazne i političko oglašavanje pokazuje da izborna kampanja sve više postaje pitanje finansijske moći, a sve manje kvaliteta ideja. Građani očekuju od političkih aktera, koji već raspolažu značajnim javnim sredstvima, da poštuju pravila i doprinose fer i transparentnom izbornom procesu. S druge strane taj novac je naš novac, i mi, poreski obveznici, ne želimo da se troši na takav način. Milion KM se za mjesec dana može potrošiti na 200.000 đačkih užina, pola miliona sadnica, za sigurne kuće, narodne kuhinje…. Organizacije civilnog društva bi s milion KM zamjesec dana mogle uraditi mnogo više”, kaže Aida Daguda, direktorica Centra za promociju civilnog društva.
Političke partije svake godine iz budžeta na svim nivoima dobiju više od 20 miliona KM. Prema analizi Centralne izborne komisije BiH za 2024. godinu općine/opštine i gradovi su izdvojili 7,32 miliona; kantoni 4,26 miliona; Federacija BiH 4,56 miliona KM; Republika Srpska 5 miliona KM, država BiH 923.639 KM i Distrikt Brčko 252.000 KM.
„To jesu veliki iznosi, ali su vrlo mali u odnosu na sve troškove kampanje i u odnosu na ono koliko stranke mogu potrošiti u kampanji. Stranke novac dobivaju iz budžeta, od donacija i od članarine, ali najveći dio novca je iz budžeta i to znači da će oni te prekršaje i reklamiranje platiti budžetskim novcem, dakle novcem građana i da – očito znaju da imaju dovoljno resursa i svjesno idu u prekršaje da bi došli do što većeg broja birača“, pojašnjava Damjan Ožegović iz Transparency Internationala.
Maksimalno dozvoljeni iznos za finansiranje izborne kampanje izračunava se tako što se broj birača u svim izbornim jedinicama u kojima politički subjekt ima kandidatsku listu ili kandidata pomnoži sa 0,30 KM, a u kantonima sa 0.20 KM što je za opšte izbore oko 2,7 miliona KM za svaku stranku koja ima kandidatske liste za sve nivoe.
